Psychoanalitycy i inni wyznawcy Freuda są jak ten Jasiu, co to mu się wszystko z dupą kojarzy. Ich zdaniem wszystko, co robisz, ma ukryte podłoże seksualne. A jeśli ewidentnie nie ma (jak na przykład zbieranie znaczków), to niech ci się nie wydaje, że uciekłeś spod młota ich teorii.
Nie. Ty po prostu w ten sposób “sublimujesz swój popęd seksualny”.
Czyli, kiedy ganiasz za kobietami, ma to oczywistą motywację seksualną. Kiedy nie ganiasz i jesteś filatelistą, to i tak ma to ma motywację seksualną (tylko mamy tu “sublimację” popędu: zamiast brać udział w orgii, ty wkładasz pincetą małe kolorowe papierki do klaseru).
Jedno jest pewne: taka teoria jest nie do obalenia.
I mało użyteczna, jeśli chcesz zrozumieć co kieruje tobą samym i innymi ludźmi.
Tutaj bardziej ci się przyda praca innego “specjalisty od czubków” i to całkiem współczesnego: Stevena Reissa.
Steven Reiss, profesor psychologii i psychiatrii na Ohio State University, po tym jak w wyniku ciężkiej choroby znalazł się na krawędzi śmierci, zaczął zajmować się znalezieniem odpowiedzi na stare pytanie:
Co sprawia, że ludzie są szczęśliwi?
Objął badaniami 10.000 ludzi, i w rezultacie tych badań wyodrębnił 16 ludzkich pragnień, których zaspokojenie daje poczucie szczęścia.
W zależności od tego, jak intensywnie ludzie odczuwają poszczególne pragnienia, taki kształt przyjmuje osobowość tej osoby – uważa Reiss. I poddaje w wątpliwość typowy dla dotychczasowych teorii psychologicznych sens wyróżniania kilku zaledwie typów ludzkich osobowości.
Tworzone przez niego profile osobowości dopuszczają istnienie nawet 6.000.0000.000 odmiennych “motywacyjnych konstelacji”.
Jeśli istnieje konflikt pomiędzy twoimi pragnieniami, a twoimi działaniami, pracą, życiem prywatnym – rezultatem tego jest silny stres i poczucie braku motywacji, a także bardzo bolesne doświadczenie: życie poniżej własnych możliwości.
Reiss zwraca uwagę, że czarny scenariusz takiego wewnętrznego konfliktu prowadzić może nawet do ucieczki w chorobę.
Większość ludzi reaguje bardzo silnie tylko na kilka z 16 najgłębszych pragnień. Pozostałe są dla nich mniej istotne. Jeśli chcesz zidentyfikować, co jest ważne dla Ciebie w życiu, przeczytaj listę tych 16 motywatorów ludzkiego działania, zidentyfikowanych przez Reissa.
Sprawdź, które z nich budzą oddźwięk w Tobie.
(Przy okazji, w świetle tych badań filateliści niczego już nie “sublimują”. Oni po prostu – kto by pomyślał – lubią kolekcjonować znaczki.)
16 NAJGŁĘBSZYCH PRAGNIEŃ, KTÓRE MOTYWUJĄ LUDZI:
- Aktywność fizyczna – pragnienie wykonywania ćwiczeń fizycznych, świadomość własnego ciała.
- Ciekawość – pragnienie wiedzy, poszukiwanie prawdy, docieranie do podstaw rzeczy, intelektualizm, tworzenie strategii i wizji.
- Emocjonalny spokój – pragnienie spokoju, emocjonalnego bezpieczeństwa, unikanie gniewu, stresu, poszukiwanie relaksu.
- Erotyka - pragnienie seksu, zmysłowość, zainteresowanie pięknem, sztuką.
- Honor - pragnienie lojalności, respektowanie wartości, moralny kodeks postępowania.
- Idealizm - pragnienie sprawiedliwości społecznej, altruizm, orientacja na innych.
- Jedzenie - pragnienie, aby dobrze się najeść, aby zjeść dużo i celebrować proces jedzenia.
- Niezależność - pragnienie samodzielności, poleganie na sobie, indywidualizm.
- Oszczędność - pragnienie posiadania rzeczy, kolekcjonowania, własność.
- Porządek - pragnienie organizacji, jasnych reguł, preferowanie stabilności, ustalonych struktur.
- Relacje z ludźmi – pragnienie towarzystwa, przyjaźni, przyjemność, poczucie humoru, ekstrawertyzm.
- Rodzina - pragnienie wychowywania i własnych dzieci, opieki, życia rodzinnego, bliskości.
- Status - pragnienie wyróżniania się, posiadania wysokiej pozycji społecznej, prestiżu, bogactwa, przynależności do elit, dominacji.
- Uznanie - pragnienie przynależności, akceptacji, opieranie samooceny na aprobacie innych, unikanie krytyki.
- Władza - pragnienie wywierania wpływu na ludzi, dążenie do sukcesu, kontrolowanie innych, przywództwo, przyjmowanie na siebie odpowiedzialności.
- Zemsta - pragnienie wyrównania rachunków, konkurowanie i porównywanie się z innymi, wyrażanie agresji, ustalanie hierarchii, wygrywanie.
Zwróć uwagę, jak skala Reissa wyjaśnia pozorne szaleństwa ludzi. Na przykład, zbrodniarze wojenni, bezwzględni kaci, których zdjęcia uśmiechniętych, z własnymi dziećmi na rękach, obiegały świat, skontrastowane z tym, co robili innymi ludziom. Jak to możliwe, pytano, że taki zbrodniarz, który wysłał na śmierć tysiące dzieci, mógł być jednocześnie kochającym ojcem?
Odkrycia Reissa rzucają na to światło. Do zbrodni pchały zbrodniarzy jedne pragnienia (Zemsta), do opieki nad dziećmi inne (Rodzina). To, co w tym uderza, to fakt, że są to zupełnie rozdzielne motywacje, nie mające jedna z drugą żadnego związku. Choć nasza intuicja zdaje się nam sugerować, że ma.
A jedzenie? Czy to nie odkrycie zasługujące na Nobla, że ludzie jedzą, bo lubią jeść i nie musi tu istnieć żadne głębsze dno? I niektórzy stają się przy tym ogromnie grubi, bo wolą przyjemność jedzenia, niż przyjemność z pozostawania atrakcyjnym dla płci przeciwnej i przyjemność z seksu.
Proste wyjaśnienie prostych faktów.
Podobnie jak to, że ludzie zbierają znaczki, bo mają z tego frajdę. A nie dlatego, że nie załapali się na najnowszą orgietkę.